เลือกสกรู·น็อต·โบลท์
ให้ถูกงาน ครั้งเดียวจบ
คู่มือฉบับช่างและฝ่ายจัดซื้อ — ช่วยเลือก ประเภท · เกรด · coating · มาตรฐาน ให้ตรงกับสภาพแวดล้อมและน้ำหนักที่ต้องรับ ไม่ต้องเดา ไม่ต้องเสียค่าทดลอง ไม่ต้องเปลี่ยนของกลางทาง
4 คำถาม ก่อนเลือกสกรู
ทุกครั้งที่เลือกสกรู ตอบ 4 คำถามนี้ก่อน — ที่เหลือคือการ matching ค่าที่ตอบกับ catalog
งานอะไร
ยึดเสากับฐานราก, ประกอบเครื่องจักร, ก่อสร้าง, แขวนท่อ, ตู้ไฟ ฯลฯ
→ เลือกประเภทสกรู/โบลท์
สภาพแวดล้อม
ในร่ม, กลางแจ้ง, ใต้ดิน, ใกล้ทะเล, อุณหภูมิสูง, สารเคมี
→ เลือก coating หรือ stainless
รับน้ำหนัก / แรงดึง
งานเบา, งานหนัก, งานโครงสร้างหลัก, รับ shear, รับ tension
→ เลือก grade (8.8 / 10.9 / 12.9)
มาตรฐานที่ต้อง
spec วิศวกรกำหนด: DIN, ASTM, JIS, AS, ISO
→ ส่ง spec sheet มาให้ทีมเทียบ
เลือกตามสภาพแวดล้อม — Cheat sheet
ถ้ายังไม่แน่ใจ เริ่มจากตารางนี้ก่อน — ครอบคลุม 6 สภาพแวดล้อมที่เจอบ่อยที่สุด
6 หมวดสินค้าหลักที่เราขาย
แต่ละหมวดเหมาะกับงานคนละแบบ — ไม่จำเป็นต้องรู้ทั้งหมด รู้แค่หมวดที่ใช้งานก็พอ
Anchor / Foundation Bolts
ยึดเสากับฐานรากคอนกรีต — งานก่อสร้างหลัก
- เจโบลท์ (J-bolt)หัวงอเป็นตัว J — มาตรฐาน ใช้กับฐานเสาเหล็ก
- แอลโบลท์ (L-bolt)หัวงอเป็นตัว L — งานยึด base plate ทั่วไป
- ไอโบลท์ (I-bolt)รูปตัว I ตรง — งานฐานเสาเหล็ก, โครงสร้างคอนกรีต
- น็อตตัวยู (U-bolt)รูปตัว U — รัดท่อ, แขวนท่อ, ยึด rod
Structural High-Strength Bolts
งานโครงสร้างเหล็กระดับ engineering — มี spec วิศวกรกำหนด
- A325 (สกรู+น็อต+แหวน)สกรูโครงสร้าง grade 8.8 ระบบ มม. และหุน · H.D.G.
- A394 Type-Oสกรูสำหรับเสาไฟฟ้า โครงเหล็ก · H.D.G.
- AS1252-1996มาตรฐาน Australian Standard · H.D.G.
- T/C Bolt S10TTension Control Bolt grade S10 — บีบจนหางหัก = แรงตรงตามสเปก
Standard Hex / Socket Bolts
งานประกอบทั่วไป เครื่องจักร โครงสร้างเบา
- Hex bolt DIN 931 / 933หัวหกเหลี่ยม เกลียวครึ่ง / เกลียวตลอด
- Socket head DIN 912หัวจม ใช้กับงานที่ต้องการพื้นผิวเรียบ
- Set screw DIN 916สกรูตัวหนอน grade 12.9 (Black)
- Carriage / หัวกลมหัวกลมเหลี่ยม BSW · งานไม้, งานยึดเหล็กแผ่น
Stud / Threaded Rod
แขวนท่อ ระบบประปา ราวระเบียง งาน flange
- สตัดเกลียวตลอด DIN 975มาตรฐานยาว 1 ม. · ตัดสั้นได้ตามใช้งาน
- สตัดเกลียว 2 ข้างมีพื้นที่ไม่เกลียวตรงกลาง — งาน flange, งาน piping
- สตัดสแตนเลส 316 (หุน)งาน marine, สารเคมี, อาหาร
- เกลียวเร่ง (Turnbuckle)ปรับความตึงของสลิง/ลวด — งาน rigging
Specialty Screws
งานเฉพาะทาง — โลหะ, ไม้, คอนกรีต
- สกรูเกลียวปล่อยปลายสว่านSelf-drilling — เจาะและยึดได้ในขั้นตอนเดียว
- สกรูเกลียวปล่อย / Wood screwงานไม้ · งานยึดเหล็กแผ่นบาง
- Concrete screwยึดเข้าคอนกรีตโดยตรง — ไม่ต้องใช้พุก
- งานสั่งทำพิเศษspec เฉพาะ, ความยาวพิเศษ, วัสดุพิเศษ ส่ง drawing มาได้
Nuts & Washers
อุปกรณ์คู่ที่ต้องเลือกให้เข้ากับเกรดสกรู
- Hex nut A563 / DIN 934น็อตหกเหลี่ยมมาตรฐาน · จับคู่กับ hex bolt
- Nylock DIN 985น็อตยางในกันคลาย — งานสั่น เครื่องจักร
- แหวนรอง DIN 125Flat washer · กระจายแรง
- แหวนสปริง DIN 127กันคลายตัวด้วยแรงสปริง
- แหวนอีแปะ (Fender)แหวนใหญ่ — งานโครงสร้างเหล็ก
เกรดวัสดุ — รับน้ำหนักเท่าไหร่?
ตัวเลขบนหัวสกรู (เช่น 8.8) บอกความแข็งแรง — ยิ่งสูง ยิ่งแพง ยิ่งทนแรงมาก แต่บางทีก็เกินจำเป็น
เคลือบผิว — ทนสภาพแวดล้อมแค่ไหน
สนิมคือศัตรูอันดับ 1 ของสกรู — เลือก coating ให้ตรงกับสภาพแวดล้อมที่ใช้งาน
Plain / Black
ไม่เคลือบอะไร · ใช้ในร่ม งานชั่วคราว งานทาสีทับ
White Zinc (EG)
ชุบซิงค์ขาวด้วยไฟฟ้า · ป้องกันสนิมระดับเริ่มต้น
Yellow Zinc
ชุบทอง — ทนสนิมดีกว่า EG · ใช้ในงานยานยนต์
H.D.G. (Hot Dip Galvanized)
ชุบสังกะสีแบบจุ่มร้อน · ป้องกันสนิมยาวนาน 20+ ปี
Dacromet
เคลือบ zinc-aluminum · บาง ไม่ไหลทับเกลียว · ทน 1,000+ ชม. salt spray
Stainless (ไม่เคลือบ)
SS304 / SS316 — ตัววัสดุทนสนิมเอง ไม่ต้อง coating
ขนาดที่มี · stock พร้อมส่ง
ครอบคลุมเส้นผ่านศูนย์กลางมาตรฐาน M3 ถึง M48 พร้อมสั่งทำพิเศษได้ถึง 150 มม. และความยาวสูงสุด 2.5 เมตร
เส้นผ่านศูนย์กลาง (Metric)
สั่งทำพิเศษได้ถึง 150 mm — มีระบบหุน (1", 3", 4", 5") ด้วย
ความยาว (mm)
สตัดเกลียวมาตรฐานยาว 1 ม. ตัดสั้นได้ตามใช้งาน
มาตรฐานที่เราทำตาม
ถ้าวิศวกร spec มาเป็นรหัสมาตรฐาน — เรามีของตรงตามมาตรฐานทุกตัว มี mill cert และ test report ให้
เลือกชุดสินค้าตามประเภทงาน
จัดชุดเริ่มต้นที่ลูกค้าในอุตสาหกรรมเดียวกันใช้บ่อย — ใช้เป็น checklist เริ่มต้นได้
งานก่อสร้าง / โครงสร้าง
- Anchor bolts (J/L/I)
- A325 structural
- แผ่นเพลทเหล็ก
- น็อต A563
- แหวนอีแปะ
พลังงาน / ปิโตรเคมี
- A193-B7
- Stainless 316
- สตัด flange
- น็อต A194
- แหวนสปริง
ไฟฟ้า / เสาไฟ
- A394 Type-O H.D.G.
- J-bolt H.D.G.
- น็อตตัวยู
- สกรูเกลียวปล่อย
- แหวน HDG
ระบบประปา / piping
- สตัด DIN 975
- น็อตตัวยู
- แหวนยาง
- สกรู SS304
- เกลียวเร่ง
งาน marine / ใกล้ทะเล
- Stainless SS316
- สตัด SS316
- น็อต SS316
- สเก็น SS
- แหวน SS
เครื่องจักร / โรงงาน
- Socket head DIN 912
- Set screw DIN 916
- Hex bolt 10.9
- Nylock DIN 985
- แหวนสปริง
เข้าใจวัสดุและมาตรฐานก่อนตัดสินใจ
เลือกสกรูให้ถูกงานต้องเข้าใจ 3 เรื่องหลัก — ชนิดวัสดุ, ระบบเกรด และระบบมาตรฐาน ที่วิศวกรใช้อ้างอิง เพื่อให้สื่อสารกับฝ่ายเทคนิคได้ตรงกันและสั่งของได้ครั้งเดียวจบ
เหล็กกล้าคาร์บอน + ชุบผิว
วัสดุพื้นฐานที่ใช้มากที่สุด ราคาคุ้มและรับแรงดึงได้สูงเมื่อผ่านการชุบแข็ง (heat treatment) เกรด 8.8 / 10.9 / 12.9 ล้วนเป็นเหล็กคาร์บอน/เหล็กผสม จุดอ่อนคือเป็นสนิม จึงต้องอาศัย coating (ซิงค์ / กัลวาไนซ์ / Dacromet) ช่วยป้องกัน เหมาะกับงานในร่ม และงานกลางแจ้งที่เลือกผิวเคลือบให้เหมาะกับสภาพแวดล้อม
สแตนเลส SUS304 / SUS316
ทนการกัดกร่อนได้ในตัวเองโดยไม่ต้องเคลือบ เพราะมีโครเมียมสร้างฟิล์มป้องกันผิว SUS304 (สูตร 18/8) เหมาะงานทั่วไป ในร่ม งานอาหาร ส่วน SUS316 เพิ่มโมลิบดีนัม ทนคลอไรด์/ไอเค็มได้ดีกว่า จึงเหมาะกับงานใกล้ทะเลและงานสารเคมี โดยทั่วไปสแตนเลส รับแรงดึงได้น้อยกว่าเหล็กชุบแข็งเกรดสูง จึงควรพิจารณาภาระแรงควบคู่กับการกันสนิม
ระบบมาตรฐาน DIN / ISO / JIS / ASTM
มาตรฐานคือ "ภาษากลาง" ที่กำหนดมิติ เกลียว และคุณสมบัติเชิงกล — DIN/ISO นิยมในงานยุโรป และเครื่องจักรนำเข้า, JIS พบมากในสายยานยนต์และอิเล็กทรอนิกส์ของไทย, ส่วน ASTM ใช้กับงานโครงสร้างหนักและปิโตรเคมี เมื่อวิศวกรระบุรหัสมาตรฐานมา ควรสั่งให้ตรงรหัส และขอเอกสารรับรอง (mill cert / test report) ประกอบทุกครั้ง
สแตนเลส vs เหล็กชุบกัลวาไนซ์ เลือกแบบไหนดี?
สองทางเลือกยอดนิยมสำหรับงานกลางแจ้ง — เปรียบเทียบเชิงคุณภาพเพื่อช่วยตัดสินใจ (ค่าจริงขึ้นกับเกรดและรุ่นที่เลือก แนะนำส่ง spec ให้ทีมเทียบก่อนสั่ง)
ติดตั้งและดูแลให้ใช้ได้นาน
เลือกของถูกแล้วยังต้องติดตั้งให้ถูกวิธี — ข้อแนะนำทั่วไปที่ช่วยยืดอายุการใช้งานและลดปัญหาหน้างาน
การขันและแรงบิด
- ขันตามลำดับ (cross pattern) ในงานหน้าแปลน
- ใช้ประแจปอนด์เมื่อ spec กำหนดค่าแรงบิด
- หลีกเลี่ยงขันแน่นเกินจนเกลียวยืด/หวาน
- งานสำคัญควรอ้างอิงค่าแรงบิดจากผู้ผลิต/วิศวกร
กันคลายตัวในงานสั่น
- ใช้ Nylock หรือแหวนสปริงในจุดที่มีแรงสั่น
- เครื่องจักรหมุนเร็วพิจารณา set screw ล็อก
- ตรวจความแน่นซ้ำหลังเดินเครื่องช่วงแรก
- จับคู่เกรดน็อตให้เข้ากับเกรดสกรูเสมอ
ป้องกันการกัดกร่อนต่างชนิดโลหะ
- ระวัง galvanic เมื่อใช้โลหะต่างชนิดร่วมกัน
- งานใกล้ทะเลเลือกสแตนเลสทั้งชุด (สกรู+น็อต+แหวน)
- เลี่ยงผสมเหล็กชุบกับสแตนเลสในจุดเปียกชื้น
- ใช้แหวนรองช่วยกระจายแรงและกันรอยผิวงาน
การจัดเก็บและตรวจรับ
- เก็บในที่แห้ง ป้องกันความชื้นก่อนติดตั้ง
- ตรวจมาตรฐาน/เกรดบนหัวสกรูให้ตรง spec
- งานสำคัญขอ mill cert / test report ประกอบ
- แยกล็อตและทำป้ายระบุเพื่อ traceability
คำถามที่ลูกค้าถามบ่อย
รวมคำถามที่ฝ่ายจัดซื้อและช่างถามเข้ามาบ่อย — หากไม่เจอคำตอบที่ต้องการ ส่ง spec มาให้ทีมช่วยได้เลย
ยังไม่แน่ใจ? ส่ง spec มาให้ทีมช่วยเลือก
ส่งภาพ drawing สเปกจากวิศวกร หรือบอกแค่ว่างานอะไร — ทีมเทคนิคของเราช่วยเลือกประเภท เกรด coating ให้ฟรี ไม่บังคับซื้อ